bleekersstraat huilt . . .
Dreigende verdwijning restant historische scheepswerf
Bron: Zaanse Wijken Zaandam-Zuid, 8 april 2009
In de tweede helft van de 19e eeuw tot de 50er jaren van de 20e eeuw, bevond
zich aan de Bleekersstraat 8 en 8a een scheepswerf van de familie C. Berghouwer.
Oorspronkelijk werden hier houten schepen uit de Zaanse visserij en vrachtvaart
gehellingd en onderhouden. Het hellingen gebeurde op drie sledehellingen.
Het op het droge trekken gebeurde met een zware lier die oorspronkelijk met
handkracht werd aangedreven. Wanneer een schip op de helling moest, werden
er een aantal vrouwen uit de buurt uitgenodigd te komen draaien aan de lier
tegen een beloning van een kwartje per persoon. In latere jaren is dat werk
vervangen door een electromotor.
De schepen van de visserfamilies Jelle en Gerrit Kleijn en ook Hoorn en vele
anderen kregen hier de nodige hellingbeurten. In de hoogtijdagen van de scheepswerf
heerste er op en rond het terrein veel bedrijvigheid. Meestal waren de sledehellingen
alle drie bezet en klonk hier op lange werkdagen het geluid van zagen, dissels
en breeuwhamers en kringelde de rook uit het "pikhok" om het pek
te verhitten.
De omliggende buurt, zoals de Bleekersstraat en de beide Sluispaden en Zuiddijk
vormden een hechte gemeenschap. Immers, tussen de tien en vijftien mensen
werkten op de scheepstimmerwerf en verschillende anderen voeren als bemanning
op de botters van onder andere de families Kleijn en Hoorn. Ook steunde men
elkaar in moeilijke omstandigheden.
Veel mensen hadden in die tijd een bijnaam, zoals Sampoer, Pikwik, de Tabernakel,
de Ouwe Pruik, Gerrit Goedleven, de Lekke Schuit. Na de afsluiting van de
Zuiderzee in 1932 verdwenen de botters langzamerhand uit het beeld en werden
de houten schepen vervangen door ijzeren schepen. Aangezien de Berghouwers
scheepstimmerlieden waren, werd het ijzerwerk uitbesteed aan derden. Dat was
onder andere aan Dorus Buhrs, een op de Zuiddijk gevestigde smid. Toen het
werk op de scheepswerf minder werd gingen de heren Berghouwer ook over op
de aannemerij en werden er door hen in Zaandam veel huizen gebouwd en onderhouden.
De accommodatie van de scheepswerf is echter tot in de jaren vijftig van de vorige eeuw intact gebleven en werd gebruikt voor het onderhoud van een huurvloot. Die bestond uit platten en andere houten vaartuigen, in gebruik bij boeren uit de omgeving. Van dit alles is alleen nog de (verwaarloosde) timmerwerkplaats en een historische woning overgebleven. Zoals overal in Zaandam zal ook dit laatste stukje scheepshistorie en deze markante plek weggevaagd worden door nieuwbouw van woningen.
Gezien de geschiedenis van deze werf en de betekenis vóór en
verbondenheid mét de voormalige Zaanse visserij en vrachtvaart, zou
deze plaats uit historisch oogpunt in zijn oorspronkelijke staat teruggebracht
moeten worden. Hierbij moet bedacht worden, dat de Bleekersstraat een deel
is van het Vissershop. Dat was buitendijks (aangeslibd) land waar de Zaanse
vissers hun botters aanmeerden en hun netten te drogen hingen.
bij de foto: De Bleekersstraat huilt...........!
De Bleekersstraat huilt. Sinds enige jaren heeft een projectontwikkelaar de Bleekersstraat in zijn greep. Verontruste berichten van bewoners bereikten onze redactie. In twee artikelen maken wij U deelgenoot van deze onrust. In het ene artikel gaan wij in op de aard van de problemen. In het andere artikel brengen wij U een beeld zoals wij de Bleekersstraat kenden en kennen. Dit laatste stuk is gemaakt door een bekende uit de buurt, de Heer Piet Muusse. Deze laatste heeft ook de foto beschikbaar gesteld van de werf Berghouwer in vroeger dagen.
Nieuwbouw
In november 2007 vond er een informatieavond plaats, georganiseerd door Gemeente Zaanstad en Zaanwerf II CV (projectontwikkelaar) om de buurt te informeren over bouwplannen voor de Bleekersstraat. De opkomst vanuit de buurt was zeer groot en meteen al tijdens deze eerste bijeenkomst bleken er veel bezwaren tegen de plannen te zijn.
Om deze bezwaren in kaart te brengen werd op initiatief van de Gemeente en de projectontwikkelaar een klankbordcommissie gevormd. Deze commissie heeft de bezwaren vanuit de bewoners in kaart gebracht en tevens een aantal te verwachten praktische problemen tijdens eventuele bouw- en sloopwerkzaamheden besproken.
Bezwaren
De voornaamste bezwaren waren: de hoogte van de nieuw te bouwen huizen, de massaliteit (ongeveer zestig stuks), verkeer- en parkeeroverlast, de stijl van de nieuwbouw.
De Bleekersstraat is een straat met huizen, gebouwd tussen 1897 en ca. 1920-1925 met woningen met een nokhoogte van 6 tot maximaal ca. 7,20 meter.
De nieuwbouw is gesitueerd naast, achter en tussen de bestaande bebouwing op de voormalige terreinen van de Primus Ouwelfabriek, Bouwbedrijf Onrust en Scheepswerf Berghouwer.
Door de Gemeente is toegezegd, dat de nieuwbouwplannen aangepast zouden worden aan de bestaande bebouwing en het Vissershop. De nieuw te bouwen huizen zijn echter aanzienlijk hoger. De nokhoogte is voor woningen langs de straat negen meter en langs de achterliggende sloot dertien meter; dit laatste tegenover de aan Prins Hendrikstraat en -kade liggende woningen. Door dit hoogteverschil en ook door de geringe afstand tot de bestaande huizen zullen bestaande erven en woningen minder zonlicht krijgen en zal de privacy ernstig worden aangetast. Het bouwplan zal een te grote impact op de buurt hebben. Bij de nieuwbouwplannen zou geen, dan wel onvoldoende rekening zijn gehouden met de (bouw)stijl van de buurt. Er zijn ook zorgen over de aanwezige verontreiniging van de gronden, waardoor een grote sanering zal moeten plaatshebben.
Zeer ernstige zorgen maken de bewoners zich ook over de toekomstige parkeersituatie. Voldoet deze wel aan de normen die hiervoor gelden? Is de toename van het verkeer op dat kleine gebied wel acceptabel? Eigenaren van de bestaande woningen vrezen ook aanzienlijke waardevermindering van hun huizen. Helaas heeft de projectontwikkelaar er voor gekozen slechts met kleine aanpassingen tegemoet te komen aan de bezwaren van de buurt. Deze zijn echter onvoldoende voor de bewoners.
Het overleg tussen de klankbordcommissie en de projectontwikkelaar is dan ook gestaakt. De projectontwikkelaar zal het plan bij de Gemeente indienen voor het aanvragen van een bouwvergunning. De bewoners beraden zich verder over dan te nemen stappen. De bewoners zullen dan pleiten voor een kleinschaliger project wat recht doet aan de bestaande situatie.
Bleekersstraat 6 t/m 24 en 40
BAM
Woningbouw bv Alkmaar en Rochdale hebben de locatie Bleekersstraat 6 t/m 24
en 40 te Zaandam aangekocht. De panden zijn bekend onder "Primus Ouwel"en
"Onrust".
Vanuit het samenwerkingsverband Zaanwerf II c.v. ontwikkelen zij de planvorming voor dit gebied.
Informatieavond
Er
is een inforamtieavond georganiseerd op dinsdag 20 november
2007 van 19.30 tot 21.00 uur in De Exter, Sluispad 35 te Zaandam.
Vanuit de gemeente Zaanstad zal mevrouw Monica Sommer (Projecteider) aanwezig zijn om vragen te beantwoorden.
U kunt reeds schriftelijk vragen en/of opmerkingen over deze informatieavond
sturen naar g.karman@bamwoningbouw.nl
Project: Primus Ouwel
Het plan is om 37 eengezins-koopwoningen te gaan bouwen in de Bleekersstraat.
In de prijsklasse vanaf Euro 296.000.=.
De oplevering zou in 2009 moeten geschieden.
Meer informatie:
Stichting Zaanwerf II CV,
tel. 020 398 64 44 of 072 541 31 21
