historie
De Paaskerk
Paaskerk, een monument zonder staatsie
Bron Eigenwijks - 16 maart 2005
Een
interview met ing W.L. Dorenbos, sinds jaren adviseur kerkbeheer en -restauratie
van de Hervormde Gemeente Zaandam.
De Paaskerk
gelegen aan het Burg. ter Laanplantsoen 24 Zaandam, hoek Kepplerstraat en
Burg. van de Stadtstraat.
Het is gebouwd als kerkgebouw in bijzondere architectonische vormgeving
met verenigingsruimten en aangebouwde pastorie.
De opdrachtgever / eigenaar is de Hervormde Gemeente Zaandam, met als grote promotor Ds. J.W. van Petegem.
Financieel werd binnen een thermometeractie
gedoneerd tot ca 100.000 gulden. Vrouwengroepen pakten banketstaven en kauwgum
in; kinderen, waaronder Freek de Jonge, liepen wekelijks met collectebusjes;
anderen stelden bedragen ter beschikking als gift of als extra verdienste
van werkzaamheden of overuren.
Het bouwjaar is 1956 / 1957, en
de aannemer: is Bouwbedrijf Maarten de Wit.
De architect was K.L. Sijmons Dzn.
De bouwkundig specialist was doof en nam zijn vrouw mee naar de bouwvergaderingen.
Deze bouwmeester was een specifieke kerkarchitect, welke zijn ontwerpen liet
uitblinken in een uitdagende bouwvorm. Daarin verwerkte hij in de gebouwen
spannende en onverwachte afdelingen,
bij voorkeur met verspringend vloerniveaux (splitlevel).
Ook de dakvorm en de raamconstructies
zijn door hem geïntegreerd.
De indeling van de kerk is:
De constructie:
In dank ontvingen wij van de heer
Jacques Haak deze afbeelding van de tekst die Karel Appel op de muur geschilderd
had. Deze tekst is zeer snel weer verwijderd. De afbeelding komt uit het boek
van de hand van Catherine van Houts, met de titel 'Karel Appel: de biografie'.
Wordt vervolgd
Paaskerk verkocht zonder Appelramen
Bron: NHDagblad Zaanstreek, 26 mei 2005
De Vrije Evangelische Gemeente koopt de Paaskerk aan de Kepplerstraat in Zaandam.
Maar niet de
gebrandschilderde ramen die, naar een ontwerp van Karel Appel, het scheppingsverhaal
vertellen.
De
kerkenraad van de Protestantse Gemeente Zaandam wil de ramen graag behouden
voor de kerk waarvoor ze bedoeld zijn. Maar als er geen sponsor komt, verkoopt
de kerk de ramen desnoods aan een buitenlandse bieder. In goede staat zijn
de ramen van de Paaskerk anderhalf tot twee ton waard. Maar volgens W. Dorenbos
van de kerk is er zeker vijftigduizend euro aan restauratie nodig. Het liefst
wil de kerk dat de ramen gewoon blijven zitten.
,,Als
iemand daar geld voor over heeft, zullen wij geen onredelijke prijs vragen.''
Maar de ramen moeten wel geld opbrengen. ,,Als er hier niemand komt, is er
een kans dat de ramen naar het buitenland gaan.''
Flinke waarde
De ramen zijn gemaakt door Karel Appel. Ten tijde van de oplevering in 1958
waren die nog te betalen. Nadien is Appel sterk in waarde toegenomen en vertegenwoordigen
de ramen een flinke waarde.
De verkoop van de Paaskerk is een deel van de grote gebouwen-reorganisatie
die op gang is gekomen sinds het samengaan van de hervormde en de gereformeerde
kerken. Het Lichtschip aan de Galjoenstraat is verkocht aan de Stichting Agora
voor basisschool De Loopplank.
Over de Stationsstraatkerk wordt nog steeds onderhandeld met de Orthodox-Servische
kerk. De Oostzijderkerk wordt ondergebracht in een beheersstichting.
De Westzijderkerk wordt gerenoveerd en de Noorderkerk is recent vernieuwd
en vergroot.
Woningen
Voor de Paaskerk is belangstelling geweest van meerdere projectontwikkelaars
en de meesten wilden de kerk slopen en er woningen voor in de plaats neerzetten.
De kerk is geen officieel monument, maar andere kerken van architect Sijmons
zijn dat wel. Daarom wilde de kerkenraad het liefst verkopen aan een instelling
die het gebouw zou gebruiken.
De Paaskerk is gisteren, 25 mei 2005, overgedragen aan de Vrije Evangelische
Kerk. Die gaat daar binnenkort diensten houden. De ramen waren nadrukkelijk
van de transactie uitgesloten.
De Vrije Evangelische Gemeente laat een gebouw achter aan de Parkstraat in
Zaandam. Wat daarmee gebeurt, is nog niet bekend. De kerk is verkocht aan
ZVH.
donderdag 26 mei 2005
Paaskerk:
een monument zonder staatsie (slot)
De Paaskerk aan de Burgemeester ter Laanplantsoen heeft een rijke historie.
Het ontwerp van architect K.L. Sijmons Dzn is uniek in Zaandam. Het interieur
met de glasramen van Karel Appel maken de kerk bijzonder. Ing. W.L. Dorenbos,
adviseur kerkbeheer en restauratie van de Hervormde Gemeente Zaandam vertelt
meer over de kerk.
Aanvankelijk was de kerk volledig in gebruik voor Godsdienstoefeningen en
verenigingswerk. De pastorie werd bewoond door het gezin van de eerste predikant
Ds. J.W. van Petegem. Vanaf 1961 vonden vier keer per jaar moderne jeugddiensten
plaats met ds. Ben Martel en muziekaalleider Wim Dorenbos. “Er werd
nota bene jazzmuziek gespeeld met een dixielandorkest, jeugdkoor en eigentijdse
ritmische liedjes!”, herinnert Dorenbos zich. Deze diensten trokken
steeds twee maal achter elkaar een volle kerk. Inmiddels werd buurthuis De
Brug gevestigd in een deel van het gebouw en de omgebouwde pastorie. Deze
werd later nog uitgebouwd. Toen het buurtwerk naar buurtcentrum De Exter werd
verplaatst werd de aanbouw een verenigingsgebouw.
Karel Appel
In de kerk springt meteen de raamvulling in de noordgevel, boven in de kerkzaal,
in het oog. Karel Appel creëerde daar in geplakt glas en veel kleuren
zijn visie op het scheppingsverhaal. Verwerkt in vijf grote raampartijen en
één kleiner raam, hierop beelden Adam en Eva samen de zesde
dag uit. De architect Sijmons had Karel Appel sterk gepromoot. Een door de
kunstenaar aangebrachte wandtekst met daarop de woorden : “De ganse
schepping wacht met reikhalzend verlangen op het openbaar worden der zonen
Gods”, werd afgekeurd door de toenmalige kerkenraad en is inmiddels
volledig verwijderd. Het script was in kinderlijk handschrift aangebracht
met scheve en vlekkerige, onregelmatige letters.
Flentrop
Het meubilair van de kerk is ook door de architect getekend en omvat een fraai
vormgegeven mahoniehouten bankpartij en stoelen. Het liturgisch centrum bestaat
uit een ambulante preekstoel, avondmaalstafel en kaarshouder in licht hout.
Het doopvont in de vorm van een diabolo is van zwaar beton, waarop een gedreven
koperen waterbekken met diameter van 1,20 meter staat. Op het balkon staat
een Flentrop pijporgel met aangepaste ‘kasvorm’. Dit instrument
heeft een zwart klavier en een pedaal. Veel pijpen zijn van een koperlegering,
glad en gevlamd. De luidklok is van Eijsbouts in Asten en elektrisch bediend.
De Paaskerk is een gebouw met een moderne historie van bijna vijftig jaar.
Monumentaal maar toch geen ‘monument’. Het is in 1996 nog gerestaureerd
en aangepast. Nu wordt er nog gekerkt, maar er vinden veel concentraties plaats
van kerkgebouwen. Hoe de toekomst er voor de kerk uit gaat zien? Ing. W. L.
Dorenbos pleit voor behoud van het gebouw als kerk met een functie als wijktoevlucht.
De bouwvorm van deze kerk is niet alleen uniek voor Zaandam maar ook representatief
voor de architct K.L. Sijmons dzn. Het gebouw is onlangs gekocht door de Remonstrantse
Broederschap.
bron: eigenwijks 6 juli 2005
Schilder
Karel Appel (85) overleden (1921-2006)
Bron: Trouw, 05 mei 2006
Karel
Appel, een van de beroemdste hedendaagse Nederlandse schilders, is overleden.
Hij is 85 jaar geworden.
Appel stierf woensdag in de Zwitserse stad Zürich, waar hij woonde. Hij
leed onder meer aan een hartkwaal. Tot ver na zijn tachtigste bleef hij actief.
Rudi Fuchs stelde in 2004 nog een expositie van recent werk samen voor museum
Bozar in Brussel, dramatisch van karakter en in felle kleuren.
Zijn huidige roem staat in schril contrast met zijn jonge jaren als kunstenaar.
Kapperszoon Christiaan Karel Appel was eind jaren veertig een van de oprichters
van de fameuze Cobra-groep, naast onder meer Constant en Lucebert. De groep
kreeg in 1950 een expositie in het Stedelijk Museum in Amsterdam. De naïeve
expressionistische werken werden bijzonder slecht ontvangen. In diezelfde
periode maakte Appel voor de kantine van het Amsterdamse stadhuis het doek
’Vragende kinderen’, dat lange tijd werd bedekt omdat de ambtenaren
het wreed en gewelddadig vonden.
Internationaal brak hij in 1953 door op de biënnale van Sao Paulo. Daarna
had hij solotentoonstellingen in Parijs en New York en in 1968 uiteindelijk
ook in Nederland. In 1990 had hij ateliers in New York, Connecticut, Monaco
en Toscane. In 1997 schatte het blad Quote zijn vermogen op 65 miljoen gulden.
Rudi Fuchs, oud-directeur van het Stedelijk Museum in Amsterdam en vriend
van Appel, bezocht de schilder een maand geleden nog in Zürich. Appel
was verzwakt vertelde Fuchs gisteravond in Nova, en maakte alleen nog kleine
tekeningen. Fuchs noemde Appel „de belangrijkste naoorlogse kunstschilder,
zonder enige twijfel, die van meet af aan de échte concurrentie opzocht
in het buitenland.”
8 mei 2006 - De begrafenis van de woensdag overleden Karel
Appel zal in absolute stilte plaatshebben. Ook waar en wanneer de uitvaart
van de kunstenaar zal zijn, wordt niet bekendgemaakt. Ook waar en wanneer
de uitvaart van de kunstenaar zal zijn, wordt niet bekendgemaakt. Dat heeft
zijn vriend Rudi Fuchs zaterdag laten weten.
Verschillende musea merkten afgelopen weekeinde een toename van de belangstelling
voor het werk van Appel sinds zijn overlijden. Niet dat er meer bezoekers
kwamen, maar die er waren keken wel speciaal naar de Appels. In de museumwinkels
was er veel vraag naar Appel-souvenirs zoals ansichtkaarten en affiches. Het
CoBrA Museum in Amstelveen heeft in allerijl een kleine overzichtstentoonstelling
van Appel samengesteld.
Appels laatste werk op Weken van de Kaart-postzegel
Op
1 september beginnen de Weken van de Kaart (TPG-Post).
Bij aankoop van drie wenskaarten ontvangt u een heel bijzonder cadeautje: het laatste werk van Karel Appel in drievoud.
Vlak voor zijn overlijden op 3 mei 2006 voltooide het 'Schilderbeest' namelijk nog een postzegelontwerp: een karakteristieke Appel in primaire kleuren met in elkaar grijpende fantasiefiguurtjes.
De postzegel wordt op 1 september 2006 officieel gepresenteerd.
Het originele kunstwerk zal vanaf die dag te zien zijn op de tentoonstelling 'Kunst om te versturen' in het Escher Paleis te Den Haag.
De Karel Appel-postzegel heeft een waarde van 39 eurocent en wordt uitgegeven in een vel van 3 stuks.
Bron: TPGPost: Er is post! zomer 2006
