Medisch spreekuur
Kinderen in de zomer,
een paar praktische
tips bij gezondheidsproblemen
Een EHBO-doos is onontbeerlijk op vakantie, zorg in ieder geval voor
paracetamol in de goede dosering (let op zetpillen: deze smelten snel, voor
je ze uit de verpakking haalt even goed koelen anders is het inbrengen niet
meer mogelijk…).
Jodium, pleisters, steriele gaasjes
en een pincet zijn ook handig. Verder natuurlijk zonnebrand met een hoge factor
en zonnehoedjes (bij de zonnige bestemmingen).
Bij twijfel over gezondheid op vakantie: aarzel niet een arts te raadplegen,
die zijn overal (nou ja, bijna overal) beschikbaar voor iedereen.
Sommige zorgverzekeraars hebben voor vakantiegangers ook een dienst waarbij
vanuit het buitenland gebeld kan worden met medische vragen.
Oorpijn bij vliegen
Oorpijn komt door de veranderende luchtdruk. Dit is op te vangen door te slikken,
dus bijvoorbeeld door iets te eten of te drinken bij het opstijgen en landen.
Bij een verkouden kind is dit lastiger,
begin hierbij een paar dagen voor het vliegen met neusdruppels om de neus
goed open te maken voor de vliegreis (ook onderweg dan onmisbaar!).
Reisziekte/wagenziekte
Sommige kinderen worden duizelig of misselijk in de auto of op de boot, maar
ook eventueel zuchten, geeuwen, desinteresse, hyperventilatie, bleekheid,
zweten en winderigheid kunnen erbij passen.
Er zijn verschillende dingen die dit helpen voorkomen:
Wespen- of bijensteken
Voorkomen hiervan blijft moeilijk, let echter op de volgende dingen:
pas op met zoetigheid, daar zijn ze gek op.
Als er toch iemand gestoken wordt,
Dit zorgt voor een minimale huidreactie.
Het is beter een dokter te waarschuwen
als een meerdere steken zijn of er in de hals of mond is gestoken of als je
kind suf wordt of er uitgebreidere allergische reacties zijn (rode vlekkerige
huid, niet alleen ter plekke; opgezette ogen en/of ademhalingsproblemen).
Een levensbedreigende allergische reactie komt gelukkig heel weinig voor.
Tekenbeet
Een teek verwijder je door de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast
te pakken met een (teken)pincet (een gewone pincet doet het ook prima) en
met een rustige draaiende beweging (welke kant op maakt niet uit) er uit te
trekken.
Nooit eerst verdoven met alcohol, de teek spuit dan juist zijn eventueel besmette speeksel in de huid en laat vaak z'n kop achter in de huid bij het er uit trekken.
Teken kunnen de ziekte van Lyme overbrengen via een bacterie in hun speeksel. Een kwart van de Nederlandse teken draagt deze bacterie bij zich.
De kans op overdracht hiervan op de mens na een beet is te minimaliseren door een teek binnen 24 uur na het bijten te verwijderen.
Een eventuele ziekte van Lyme kan zich uiten binnen 3 weken tot 3 maanden na blootstelling door middel van een ringvormige (schietschijfachtige) plek op de plaats van de beet die verplaatst.
In dit stadium wordt iemand pas behandeld, wat prima kan met antibiotica.
Let op: teken kunnen
overal terecht komen ondanks beschermende kleding, kijk dus na een wandeling
in bos of struikgewas iedereen goed na (bijvoorbeeld onder de douche).
(Zon)verbranding
'Eerst water, de rest komt later'.
Dit geldt voor alle verbrandingen: minstens 15 minuten onder (zacht stromend) water houden. Maar elk water is goed.
Diarree
Hygiëne met eten is bij warm weer extra belangrijk.
Is er desondanks toch sprake van diarree (door voeding of andere oorzaken), zorg dan voor voldoende vochtinname, eten is niet zo belangrijk maar vocht des te meer.
Biedt zoveel mogelijk drinken aan, als er ook sprake is van overgeven (vaak kleine beetjes drinken aanbieden), liefst geen vruchtensappen (versterken diarree, met name appelsap).
Als het kind niet goed wil drinken maar juist wel eten is eten met veel vocht natuurlijk prima (yoghurt bijvoorbeeld).
ORS (oral rehydration solution) kun je meenemen op reis om uitdroging te voorkomen. Lukt het onvoldoende je kind vocht te geven of bij veel diarree en/of overgeven: raadpleeg een arts. Kinderen drogen sneller uit dan je denkt en dit is moeilijk te herkennen (ook door een arts!).
Let op de hoeveelheid plas(-luiers) en hou bij hoeveel diarree(-luiers) er word(t)(en) geproduceerd.
Let ook op de kleur van de urine en natuurlijk op je kindje: hoe zit het in zijn/haar vel?, is het hangerig?, niet meer alert? en lijkt het hoofdpijn te hebben?
Raadpleeg bij ongerustheid een arts.
Schaafwonden
Schaafwonden moeten altijd goed schoongemaakt worden: eventueel uitspoelen
onder stromend kraanwater of in een badje met water met daarin Biotex (zonder
bleekmiddel) opgelost.
Als er veel zand, grint of andere dingen in zitten, moet dit verwijderd worden, bijvoorbeeld met een nat gaasje, een pincet of met een zacht borsteltje (eventueel door een arts, die kan het wat verdoven). Na het schoonmaken moet de schaafwond worden ontsmet met bijvoorbeeld Betadine (jodium).
Bij kinderen is een tetanusvaccinatie
niet nodig. Wordt de wond desondanks rood, warm, pijnlijker en viezig: raadpleeg
een arts.
Rest mij te zeggen: goede reis, een prettige vakantie en gezond weer
terug!
Groet,
Marjolein Koenders-Brinkman,
huisarts
Winterkwalen bij kinderen
Marjolein Koenders-Brinkman, huisarts
Op het spreekuur is de hooikoorts weer verruild voor de snotneuzen en oorontstekingen.
Hier een paar veel voorkomende ‘winterkwalen’ bij kinderen en
wat hierbij te doen.
| Koorts | oorontsteking | hoesten | |
| Verkoudheid | oogontsteking | keelpijn |
Koorts
Koorts is een rectaal gemeten temperatuur van 38 graden Celsius of hoger.
Kinderen hebben snel hoge koorts, 41 graden is geen uitzondering. Het gaat
niet zozeer om de hoogte van de koorts, maar meer om het feit dat er koorts
is. De oorzaak hiervan is meestal gelegen in het keel-, neus- en oorgebied
of de luchtwegen, een enkele keer is er een blaasontsteking. Koorts kost energie,
vandaar dat kinderen met koorts vaak wat futloos zijn. Paracetamol doet dan
wonderen, maar dit is niet perse nodig. Laat een kind met koorts goed drinken
en kleed het niet te warm aan. Een kind met koorts mag (net als een volwassene)
gewoon over straat.
Gelukkig komt het weinig voor, maar sommige kinderen die daar gevoelig voor
zijn (vaak familiair) krijgen koortsstuipen: een aanval van schokken met het
hele lichaam als uiting van te snelle verandering van temperatuur. Het geeft
vaak veel paniek, zorg dat je kind zich niet kan verwonden (harde tafelpoten
etc), probeer niet iets in de mond te krijgen (gevaar van beschadiging gebit)
en bel de huisarts. Die zal meteen komen, in het algemeen zal de stuip binnen
een paar minuten vanzelf ophouden. De koorts hoeft voor stuipen helemaal niet
zo hoog te zijn, een snelle verlaging van temperatuur kan het ook uitlokken
Gevoelige kinderen moet je dan ook geen paracetamol geven, ook na een koortsstuip
niet. Kinderen groeien hier overeen. Het geeft geen verhoogd risico op epilepsie
later.
Verkoudheid
Virusinfecties met snotneuzen zijn met name in de winter schering en inslag.
Met name hele kleine kindjes kunnen nog slecht door de mond ademen, dus daarbij
is beeld des te indrukwekkender als je ze hoort ademen. Bij hen zijn de luchtwegen
nog erg slap, vandaar dat bij verkoudheid al snel een zagende ademhaling te
horen is, die vooral duidelijk is als ze liggen. Ze lijken erg benauwd, maar
zijn dat meestal niet.
Probeer het neusje zo open mogelijk te houden (speciaal zuigertje en dan neusspray
of –druppels). Neusdruppels zijn te koop maar ook makkelijk zelf te
maken: ongeveer 1 theelepel zout oplossen in een groot glas lauw water geeft
een prima neusdruppel voor kinderen. Tegenwoordig is er ook Otrivin (xylometazoline)
voor kinderen (vanaf 2 jaar).
Het is nog heel normaal als een verkoudheid 3-4 weken duurt. Meeroken geeft
langere en meer verkoudheden.
Oorontsteking
Oorpijn is een veel voorkomende klacht bij kinderen, vaak tijdens of na een
verkoudheid. Het is vaak een middenoorontsteking. Bij een kindje onder 2 jaar
moet je je dokter laten kijken vanaf het eerste vermoeden van oorpijn (naar
oren grijpen, veel met het hoofd heen en weer rollen). Bij oudere kindjes
kijk je de klachten eerst 3 dagen aan, met de eerste behandeling: pijnstilling
en neusdruppels. Hierna is een groot deel van de ontstekingen al verdwenen.
Als dit niet zo is: laat de huisarts even kijken. Het trommelvlies kan perforeren,
waardoor er vocht uit het oor loopt. Dit geeft meestal directe verlichting
van de pijn. Dit vochtverlies mag je 2 weken accepteren, duurt het langer
dan moet je even naar de huisarts.
Het trommelvlies groeit over het algemeen vanzelf weer dicht. Bij vaak terugkerende
oorontstekingen kan een bezoek aan de KNO-arts nuttig zijn (neusamandelen
worden dan eventueel geknipt).
Hoesten
Is erg vervelend, vaak voor het hele gezin, als er sprake is van nachtelijk
hoesten. Hoestbuien kunnen leiden tot braken, met name bij de allerjongsten
zie je dit vaak. Hoesten kan een oorzaak hebben in de longen, maar meestal
komt het van de hogere luchtwegen. Een goede behandeling is hierbij moeilijk,
de meeste hoestdranken doen niet meer dan de keel een beetje verzachten, een
lepeltje honing (niet bij kindjes onder de 1!) of een slokje drinken doen
hetzelfde. Hoesten onderverdelen in soorten (droge hoest, kriebelhoest, productieve
hoest) is zinloos en heeft ook geen consequenties. Kinderen geven overigens
nooit slijm op wat ze kunnen uitspugen, ze slikken het automatisch door als
het in hun keel komt. Als een kindje 2 weken hoest is het goed de dokter eens
te laten luisteren. Als je kind daarnaast ziek is (koorts, niet lekker in
vel zitten) is het raadzaam eerder langs te gaan, wellicht is er toch sprake
van een longontsteking waarvoor antibiotica nodig is. De meeste andere luchtweginfecties/oorzaken
van hoesten zijn viraal en niet bacterieel, waardoor antibiotica niet vaak
nodig is, je lichaam kan dit zelf oplossen.
Hoesten heeft een functie maar ernstig nachtelijk hoesten kan eventueel gedempt
worden met hoestdrank op recept (wordt niet snel voorgeschreven).
Nachtelijk hoesten als enige klacht kan op jonge leeftijd ook een uiting zijn
van astma (hoewel je dit op deze leeftijd nog niet zo noemt).
Kinkhoest komt tegenwoordig weer vaker voor, dit geeft typische hoestbuien:
hoesten hoesten hoesten en dan een gierende inademing om weer verder te hoesten.
Veel vaker voorkomend is pseudo-kroep: een zeehondenhoest bij een hevig benauwd
kind dat vaak overdag wat verkouden was. Nadat het in bed is gelegd wordt
het na een paar uur plots hevig benauwd wakker, er is een hoorbare inademing
en blafhoest. Het is zinnig om het kind in een stomende douchecel tot rust
te laten komen, de blafhoest neemt meestal al snel af. De hele nacht kan het
verschijnsel echter terugkomen.
Keelpijn
Zie je ook vaak bij verkoudheden, het kan komen van het hoesten of bijvoorbeeld
door een ontsteking van de keelamandelen. Kinderen hebben al snel flinke opgezette
klieren in de hals bij keelontstekingen en koorts. Koud drinken of bijvoorbeeld
een waterijsje wil de pijn wel eens verzachten. Speciale zuigtabletten bij
keelpijn zijn niet effectiever dan een dropje of een lepeltje honing. Opgezette
amandelen kunnen het eten in de weg zitten, dit is niet erg, laat het kind
in ieder geval goed drinken. Neem contact op met de huisarts als er ook huiduitslag
is naast de keelpijn, als het kind een erg zieke indruk maakt, als het benauwd
overkomt of als het begint te kwijlen (het speeksel niet kan wegslikken).
Paracetamol is prima tegen de pijn.
Oogontsteking
Kenmerkend zijn rode ogen met jeuk, branderigheid en productie van viezigheid
(plakogen ’s morgens). Het zicht is goed. De oorzaak is vaak een virus
of een bacterie, maar allergie kan het ook geven. Het is in de meeste gevallen
zeer besmettelijk. Het geneest meestal zonder behandeling binnen 1-2 weken.
Het is goed de ogen goed schoon te houden (met een in water gedrenkt watje,
naar de neus toe wrijven) en de handen hierna goed te wassen. Ook de handjes
van het kindje moeten wat vaker gewassen worden. Als het binnen een week niet
verbetert ga dan even naar de huisarts om het oog/de ogen na te laten kijken.
Belangrijk blijft
altijd: bij ongerustheid over je kind: neem contact op met je/een huisarts
(ook ’s avonds, ’s nachts en in het weekend staan we paraat!)
De griepvaccinatie
-Wat is griep (influenza)?
Influenza
is een virusinfectie die bij gezonde mensen een kortdurende luchtweginfectie
geeft en vanzelf overgaat. De ziekte zelf duurt 2-7 dagen en volledig herstel
kan 2-3 weken duren. Bij risicogroepen geeft de infectie meer kans op complicaties
die tot ernstig ziek-zijn en sterfte kunnen leiden. Verschijnselen zijn koorts,
koude rillingen, spierpijn, pijn achter het borstbeen, hoofdpijn, zwelling
van slijmvlies (vooral van de neus), ziektegevoel en moeheid. Het is moeilijk
griep te onderscheiden van griep-achtige ziektebeelden (andere virusinfecties).
Jaarlijks krijgt wereldwijd 10-15% van de mensen griep. Vaccinatie beschermt
gemiddeld 70% van de gevaccineerden tegen griep (bij ouderen is dit percentage
iets lager). Bij diegenen die toch geïnfecteerd raken na de griepprik
verloopt de ziekte meestal minder ernstig en leidt deze minder vaak tot complicaties.
-Vaccinatie
Vanaf eind oktober wordt er gevaccineerd. Ongeveer 2,5 tot 3 miljoen mensen
komen hiervoor in aanmerking. De vaccinatie bestaat uit 3 soorten influenzavirussen
die inactief zijn gemaakt, het lichaam maakt hier antistoffen tegen die beschermen
tegen griep. Bescherming begint ongeveer 14 dagen na de vaccinatie. Bijwerkingen
zijn er weinig: eventueel ter plaatse van de prik roodheid, zwelling en pijn,
soms lichte koorts en pijnlijke spieren.
-Wie komen in aanmerking voor de griepprik?
Mensen die behoren tot een risicogroep worden voor de griepvaccinatie opgeroepen
door hun huisarts. De vaccinatie is gratis. In Nederland wordt hierdoor 75%
van de risicopatiënten gevaccineerd.
Risicogroepen zijn o.a. mensen met:
Chronische longziekten, hartaandoeningen, suikerziekte, nierfunctiestoornissen,
mensen met verminderde weerstand en alle 65-plussers.
-Waarom elk jaar een griepprik?
In Nederland wordt jaarlijks gevaccineerd tegen griep. Dit heeft de volgende
redenen:
De hoeveelheid antistoffen na de vaccinatie neemt in de loop van de tijd af.
Op een gegeven moment zijn er te weinig antistoffen om adequate bescherming
te bieden. Daarnaast veranderen de griepvirussen in de tijd waardoor het vaccin
elk jaar aangepast moet worden.
Marjolein Koenders-Brinkman, huisarts
