varen over de Zaan
Varen over de Zaan
Zaterdag 19 januari 2008 ging in het Zaans Museum de tentoonstelling ‘Het
varen over de Zaan’ van start.
De expositie toonde de belangrijkste ontwikkelingen van de scheepsbouw en
scheepvaart in de Zaanstreek vanaf het begin van de 19e eeuw. De opening van
het Noordzeekanaal en de komst van een haven in Zaandam hebben daarin een
belangrijke rol gespeeld. Naast bouwtekeningen, scheepsmodellen en schilderijen
waren er ook diverse voorwerpen en documenten uit het Tavenierskantoor, een
bekende scheepsbevrachter, te bewonderen.
Bij
de tentoonstelling is een route langs de maritieme objecten in het museum.
Hierin komt de periode van de 17e eeuw tot de 19e eeuw aan bod, een episode
waarin vele schepen werden gebouwd op de talloze werven langs de Zaan. De
route is thematisch opgezet en neemt de bezoeker mee door een verleden waarin
de pleziervaart, de walvisvaart, het vervoer over water en natuurlijk ook
de strijd tegen het water centraal staan.
Naast scheepsmodellen en schilderijen met de bedrijvigheid op de Zaan zijn
er ook echte schuitjes te bewonderen, waaronder de replica van een werkboot
van de Verenigde Oost-Indische Compagnie.
Aanleiding voor de tentoonstelling is de publicatie van het boek ‘Zaankanters
en het water’, uitgegeven door Uitgeverij Noord-Holland. Dit boek is
verkrijgbaar in de museumwinkel.
Fototentoonstelling ‘Zaankanters te water’
Zaans Museum 28 november 2007 – 24 maart 2008
Woensdag 28 november 2007 ging in het Zaans Museum de fototentoonstelling
‘Zaankanters te water’ van start.
De expositie geeft een levendig en gevarieerd beeld van de natuurbaden die de streek kent en gekend heeft.
Vele Zaankanters trokken er ’s zomers naar toe en leerden er zwemmen: aan de hengel, op het droge, aan de leshaak of in een leren gordel.
Ook waren de baden de thuishaven voor de zwem- en poloclubs die er jarenlang hun wedstrijden speelden.
Volop nostalgie met actiefoto’s en groepsopnamen van clubs zoals Nereus
in het Zaandijkerbad, de Kroosduikers in het Westzanerbad en het Zwet in zwembad
Het Zwet. Inmiddels zijn de meeste openluchtbaden gesloten. Watervervuiling,
problemen met de exploitatie en de opkomst van overdekte baden deden deze
baden de das om.
Momenteel kent de Zaanstreek nog twee natuurbaden: de Crommenije in Krommenie
en het Sportfondsenbad in Wormer.
Zij zijn respectievelijk in 1965 en 1973 gebouwd, dit keer niet in open
buitenwater maar in de vorm van betonnen bassins.
"Aan de hengel, openluchtbaden in de Zaanstreek"
De expositie valt samen met de verschijning van het boek van Peter Roggeveen ‘Aan de hengel, openluchtbaden in de Zaanstreek, toen en nu’ waarin alle openluchtbaden uitvoerig worden belicht.
Aan de hengel
Zaanse openluchtzwembaden, vroeger en nu
Overdekte zwembaden zijn een relatief jong verschijnsel. Het eerste overdekte
bad in de Zaanstreek (het Sportfondsenbad) werd pas in 1940 gebouwd (en in
1995 weer gesloten). Zwemmen deed men vroeger vooral in de buitenlucht, in
zwembaden die meestal in open water waren aangelegd, zoals in de Zaan, het
Zwet, de Ham, de Nauernasche Vaart of in een vaart of sloot.
In de vorige eeuw was de Zaanstreek rijk aan openluchtbaden. Vrijwel ieder
Zaandorp bezat zo’n natuurbad. Een houten omheining, een steiger en
een aantal kleedhokjes, dat was alles. En soms een duiktoren of een glijbaan.
Veel van die openluchtbaden dienden in vroeger tijden ook als badhuis. Niks
geen douches, maar gewoon een paar badkuipen ter bevordering van de hygiëne.
Tienduizenden trokken er 's zomers met de badtas op de rug naar toe. De halve
Zaanstreek leerde er zwemmen, aan de hengel, op het droge, aan de leshaak
of in een leren gordel. Dat is inmiddels verleden tijd. Watervervuiling, problemen
met de exploitatie en de opkomst van overdekte baden deden de openluchtbaden
de das om. Toch telt de Zaanstreek nog twee natuurbaden: de Crommenije in
Krommenie en het Sportfondsenbad in Wormer. Zij zijn respectievelijk in 1965
en 1973 gebouwd, dit keer niet in open buitenwater maar in de vorm van betonnen
bassins.
In het boek worden alle natuurbaden die de streek kent en heeft gekend uitgebreid
beschreven, met aandacht voor de motieven van de oprichters, de bouw van het
bad, de zwemlessen en de badmeesters, de zwemverenigingen en de ontwikkelingen
door de jaren heen, met uiteraard de nodige aandacht voor de toenemende problemen
van de waterkwaliteit.
Tekst: Peter Roggeveen
Omvang: 132 pagina’s
ISBN 97890-78381-18-1
NUR 693
€ 17,50 (incl. BTW)
www.uitgeverij-noord-holland.nl
